Denkleştirme Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Haftalık çalışma süresi 45 saattir ve bu 45 saati haftanın çalışılan günlerine farklı bir şekilde dağıtılabileceği konusunda esnek davranılmıştır. Haftalık 45 saati aşan durumlar ise fazla çalışmaya girer ve işçi bu durumda %50 zamlı olarak mesai ücreti hak eder. Ancak bazı durumlarda fazla çalışma ücreti alınmayabilir. İş yoğunluğu nedeniyle haftalık çalışma saatinin üzerinde bir çalışmaya ihtiyaç duyulursa denkleştirme usulü kullanılabilir. Burada amaç işverenin mağduriyetini ortadan kaldırırken aynı zamanda işçinin yasal haklarını da korumaktır.

Yoğun iş haftalarında haftalık 45 saatten fazla çalışılarak, sonraki dönemde işçi daha az sürelerle çalıştırılmasıyla toplam çalışma süresi, çalışılması gereken toplam süreyi geçmeyecek şekilde denkleştirilir. Yani; fazla çalışılan süreler, yoğunlaştırılmış iş haftalarının ardından, işçilerin daha az çalıştırılmasıyla haftalık 45 saate denkleştirilecektir. Denkleştirme usulü çalışmalarda, işçilere haftalık 45 saati aşan çalışmalar için, zamlı ücret ödemesi ya da serbest zaman uygulaması yapılmayacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken husus ise; denkleştirmede dahi çalışmaların günlük 11 saati geçemeyeceğidir. Aylık 225 saati geçen süreler için %50 zamlı fazla çalışma ücreti ödenmesi zorunludur.

Denkleştirmede süre sabittir ve bu süre işçinin hastalığı ya da yıllık izin kullanması gibi nedenlerle uzatılamaz. Denkleştirme 2 aylık süre içerisinde gerçekleştirilmelidir. Bu süre toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya kadar uzatılabilir. Denkleştirmede çalışma sürelerini ve denkleştirmenin başlangıç ve bitiş tarihlerini işveren belirler. Denkleştirme çalışmasının bölüm veya işçi olarak kimleri kapsayacağı da işveren tarafından belirlenmektedir. Denkleştirme dönemi, iş yerinin tümünde ya da bir bölümünde uygulanabilir. İşveren isterse sadece 1 işçisi için de denkleştirme uygulayabilir.

İşverenin denkleştirmeyi uygulayabilmesi için mutlaka işçinin muvafakatini alması gerekir. İspat yükümlülüğü açısından muvafakatin yazılı olmasında fayda vardır.

 

Denkleştirme Döneminde Haftalık Çalışma Sürelerinin Hesaplanması

Denkleştirme yapılan iki ay içerisindeki toplam çalışma süresinin, ortalama haftalık 45 saatlik yasal çalışma süresini aşmaması gerekir. Örnek vermek gerekirse; ilk 4 hafta, günlük 11 saatten 6 gün boyunca haftada 66 saat çalışan bir işçi, son 4 hafta haftalık 24 saat çalışmak durumundadır. İlk 4 hafta fazladan çalışılan haftalık 21 saat, sonraki 4 haftada düşürülerek denkleştirilir. (66+66+66+66+24+24+24+24=360               360/8=45 saat)

 

Denkleştirmenin Uygulanmayacağı İşçiler ve Durumlar

En geç akşam 20:00’da başlayan ve en erken sabah 06:00’da sona eren gece çalışmaları (7,5 saatten fazla çalışma mümkün değildir.)

Yer ve su altında yapılan işler (maden ocakları, kablo döşemesi, kanalizasyon vs.)

18 yaşını tamamlamamış işçiler

Sağlıklarının elvermediği hekim raporu ile belgelenen işçiler

Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçiler

Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiler

Ağır vasıta ehliyeti ile taşıt kullanan işçiler (günlük 9 saate kadar denkleştirme uygulanabilir.)

Bir cevap yazın